مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
7
ميراث حديث شيعه
آغاز دفتر بازسازى متون مفقود در حوزهء دانشهاى حديث در آغاز دفتر نخست ، گزارشى آمارى از تأليفات حديثي ورجالي شيعه در قرون اوّليه ( أول تا چهارم هجرى ) ارائه شد . در آنجا به سخن شيخ حرّ عاملي كه : « در عصر حضور أئمة ، شش هزار وششصد كتاب حديثي نوشته شد » ونيز سخن برخى از محقّقان كه : « در آن عصر ، بيش از يكصد كتاب رجالي تأليف گشت » ، اشاره گرديد . « 1 » از اين ميان ، آنچه به طبع رسيده ، بسيار اندك است وپيداست كه از ما بقي آثار ، نسخهاى برجاى نمانده تا تصحيح گردد . بازسازى واستخراج مواد اين آثار از لابهلاى نوشتههاى قرون بعد ، تنها راه دستيابى به آنهاست . بىشك ، همان آثارونوشتهها ، دستمايهء صاحباناصولاربعهء حديث بودهاند . چنانكه نوشتههاى رجالي آن دوره ، منبع ومأخذ صاحبان أصول اربعهء رجال ، قرار گرفتهاند . در ميان محقّقان عرب ، سالهاست كه بازسازى متون ، در حوزهء ميراث اسلامى ، بويژه تاريخ اسلام ، رواج دارد والبتة هنوز گامهاى نخستين را پشتسر مىگذارد وضوابط وأصول آن ، تدوين نگشته وچنانكه بايد ، به قلم نيامده است وشايد همين ، سبب شده است كه رونق بايسته را نداشته باشد . اين بازسازى ، در عرصهء ميراث شيعي ، حركتي بسيار كُند داشته ودر بسيارى از مراكز علمي ، پديدهاى
--> ( 1 ) . ميراث حديث شيعه ، دفتر اوّل ، ص 8 - 9 .